Stookwijzer en Stookalert zijn allebei hulpmiddelen om te bepalen of de omstandigheden geschikt zijn om je houtkachel te stoken. Ze werken alleen niet op dezelfde manier. De Stookwijzer van het RIVM kijkt naar de windsnelheid en de luchtkwaliteit, terwijl het NHK Stookalert vooral rekening houdt met weersomstandigheden zoals wind en luchtvochtigheid. Daardoor kan het voorkomen dat beide een ander advies geven.
Maar wat betekenen die verschillen in de praktijk? En waar kun je op letten voordat je de houtkachel aansteekt?
Stookwijzer en Stookalert in één oogopslag
| Stookwijzer | Stookalert | |
|---|---|---|
| Van | RIVM | NHK |
| Kijkt naar | Wind en luchtkwaliteit | Vooral wind en luchtvochtigheid |
| Advies | Geel, oranje of rood | Groen of oranje |
| Betekent | Van extra opletten tot afraden van stoken | Van geschikte omstandigheden tot extra voorzichtig zijn |
| Voor welk gebied? | Je postcodegebied | Je woonplaats |
| Handig voor | Informatie over het weer en de luchtkwaliteit | Snel zien of de verwachte weersomstandigheden geschikt zijn |
Beide hulpmiddelen geven dus informatie waarmee je rekening kunt houden voordat je gaat stoken. Het verschil zit vooral in de factoren die worden meegenomen en de manier waarop het advies wordt weergegeven.
Hoe werkt de Stookwijzer?
De Stookwijzer is een hulpmiddel van het RIVM en is beschikbaar via de Atlas Leefomgeving. Je vult je postcode in en krijgt vervolgens een advies voor jouw postcodegebied. De Stookwijzer kijkt daarbij naar de windsnelheid en de luchtkwaliteitsindex. Het advies wordt gegeven voor blokken van zes uur.
De Stookwijzer werkt met drie kleuren:
- Geel: let op, stoken kan zorgen voor overlast en luchtverontreiniging.
- Oranje: het is beter om geen hout te stoken.
- Rood: stook geen hout.
Een groene code komt niet voor in de Stookwijzer. Het uitgangspunt van het RIVM is dat houtstook altijd kan bijdragen aan overlast en luchtverontreiniging. Bij bepaalde weersomstandigheden of een minder goede luchtkwaliteit kan het advies daarom strenger worden.
Sinds 3 februari 2026 wordt de luchtkwaliteitsverwachting correct meegenomen in de berekening van de Stookwijzer. Door een softwarefout werd code oranje eerder niet altijd goed berekend. Volgens het RIVM heeft de fout vooral invloed gehad op code oranje
Wat betekenen geel, oranje en rood?
De kleuren geven niet allemaal hetzelfde advies. Geel betekent dat je extra moet opletten, omdat stoken tot overlast en luchtverontreiniging kan leiden. Bij oranje is het advies om liever niet te stoken. Bij rood is het advies duidelijk: geen hout stoken.
Hoe werkt het NHK Stookalert?
Het NHK Stookalert is een initiatief van de Nederlandse Haarden- en Kachelbranche. Het kijkt vooral naar de verwachte weersomstandigheden. Windsnelheid en luchtvochtigheid spelen daarbij een belangrijke rol. Voor de weersgegevens gebruikt de NHK een andere bron dan de Stookwijzer.
Het Stookalert werkt met twee kleuren:
- Groen: de verwachte omstandigheden zijn geschikt om te stoken.
- Oranje: wees extra voorzichtig met stoken.
Bij mistig of windstil weer adviseert de NHK om niet te stoken. Het Stookalert is bedoeld als hulpmiddel om je bewust te maken van de omstandigheden en is geen stookverbod.
Wat betekenen groen en oranje?
Groen betekent dat de verwachte weersomstandigheden volgens het Stookalert geschikt zijn om te stoken. Bij oranje vragen de omstandigheden om extra aandacht. De NHK wijst daarbij vooral op mist en windstil weer als situaties waarin je beter niet kunt stoken.
Waarom kunnen de adviezen verschillen?
Het kan gebeuren dat de Stookwijzer bijvoorbeeld oranje of rood aangeeft, terwijl het NHK Stookalert groen is. Dat komt doordat de twee hulpmiddelen andere factoren meenemen.
De Stookwijzer combineert de windsnelheid met de luchtkwaliteit. Het NHK Stookalert richt zich vooral op weersomstandigheden zoals wind en luchtvochtigheid. Ook gebruiken ze verschillende gegevensbronnen.
Een verschil in advies betekent daardoor niet automatisch dat één van de twee systemen fout zit. De systemen leggen ieder een ander accent in de beoordeling van de omstandigheden. Dat zie je bijvoorbeeld wanneer er voldoende wind staat om rook te verspreiden, maar de luchtkwaliteit minder goed is. De luchtkwaliteit kan in dat geval wel worden meegenomen in het advies van de Stookwijzer, terwijl het NHK Stookalert vooral naar de weersomstandigheden kijkt.
Waar let je zelf op voordat je gaat stoken?
Een kleurcode is een handig hulpmiddel, maar kijk ook naar de omstandigheden bij jou in de buurt. Weersomstandigheden kunnen lokaal verschillen en een voorspelling komt niet altijd precies overeen met wat je buiten ziet.
Wind en windstil weer
Wind heeft invloed op de verspreiding van rook. Bij weinig wind kan rook langer blijven hangen, waardoor de kans op overlast groter wordt. Het RIVM onderzocht ruim 5.000 meldingen van overlast door houtrook uit 2020 tot en met 2022. Daaruit bleek een duidelijke relatie met de windsnelheid: hoe lager de windsnelheid, hoe meer meldingen van overlast.
Ook de NHK noemt windstil weer nadrukkelijk als een situatie waarin je beter niet kunt stoken.
Mist
Bij mistige omstandigheden kan rook minder goed verspreiden. Daarom adviseert de NHK om bij mist niet te stoken. Kijk dus niet alleen naar de verwachting, maar ook even naar buiten voordat je de houtkachel aansteekt.
Luchtkwaliteit
De luchtkwaliteit is één van de factoren die de Stookwijzer gebruikt voor het stookadvies. Wanneer de luchtkwaliteit al minder goed is, kan houtstook bijdragen aan de hoeveelheid fijnstof in de lucht. Daarom wordt deze factor meegenomen in de berekening van de Stookwijzer.
Verantwoord stoken gaat verder dan het stookadvies
Een stookadvies is maar één onderdeel van verantwoord stoken. Ook het hout dat je gebruikt en de manier waarop je de houtkachel aanmaakt en bedient zijn belangrijk. Stook daarom met schoon en droog hout, geef de kachel voldoende lucht en zorg ervoor dat het vuur goed op temperatuur komt. De NHK benadrukt ook het belang van een toestel met een passend vermogen, voldoende luchttoevoer en droog hout.
Meer weten over verantwoord stoken? Lees dan ook onze blogs over verantwoord stoken en de Zwitserse stookmethode.
