Nee, een houtkachel is op dit moment niet verboden in Nederland. Maar de regelgeving rondom houtstook wordt wel steeds strenger. In Amersfoort geldt bijvoorbeeld een stookverbod bij code oranje en rood op de stookwijzer. Echter, verwarmen is een basisbehoefte. Het is essentieel voor ons welzijn, zeker in de koude maanden. Tegelijkertijd is verwarmen een basisbehoefte, zeker in de koude maanden. Door stijgende energieprijzen en veranderingen in de energievoorziening kijken veel huishoudens naar verschillende manieren om hun woning te verwarmen. Houtstook kan daarin voor sommige mensen een rol spelen, mits dit gebeurt met moderne toestellen en op een verantwoorde manier. Hoe doe je dat? Dat leest je in dit blog!
De échte waarheid over houtstook
Twijfel je hierdoor of je nog wel verantwoord kunt genieten van je haard of kachel en of hout stoken daadwerkelijk zo slecht is als dat er wordt beweerd? In onderstaande video legt de NHK op neutrale wijze de feiten uit en wat de werkelijke boodschap rond houtstook had moeten zijn. Of lees op de website van Beter Stoken over het complete verhaal over houtstook.
Milieu Centraal is een campagne gestart “Eerlijk over houtstook”, waarbij zij het houtstookexperiment gebruiken met het omstreden weckpotje. Bij de familie Boon is getest hoeveel fijnstof er vrijkomt bij het stoken. De conclusie is dat er na een avondje stoken gemiddeld 28 milligram vrij kwam uit de schoorsteen. Het resultaat was te zien in een weckpot vol met “fijnstof”, in werkelijkheid as wat uit de kachel geschept is. Fijnstof zie je namelijk niet.
Update juli 2025
De Reclame Code Commissie heeft geoordeeld dat de campagne ”Eerlijk over Houtstook” van Milieu Centraal op twee punten misleidend is. De bewering dat houtstook “altijd ongezond” is, bleek te eenzijdig en zonder nuance, en ook het bekende weckpotje met “fijnstof” gaf een verkeerd beeld. Bovendien gaf de hele testopstelling rond het potje geen realistisch beeld van moderne houtstook; er werd geen rekening gehouden met de nieuwste kachels met hoger rendement, en het rookkanaal was niet volgens de geldende regelgeving geplaatst.
Volgens de commissie werd “zonder enige nuancering de indruk gewekt dat iedere vorm van houtstook onvermijdelijk ernstige gezondheidsschade veroorzaakt.” Overheidsvoorlichting moet eerlijk en feitelijk zijn, en mag geen angst of verwarring zaaien. Gemeenten en overheden zijn daarom opgeroepen hun communicatie over houtkachels aan te passen. Lees hier het complete persbericht.
Het oordeel van de RCC laat zien dat de uitstoot van fijnstof sterk kan verschillen tussen oude en moderne houtkachels en dat verantwoord stoken belangrijk blijft. Moderne houtkachels met Ecodesign-keurmerk stoten aanzienlijk minder fijnstof uit dan oudere modellen.
(Bron: Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK), persbericht ‘RCC: Weckpotje campagne “Eerlijk over Houtstook” misleidend’, juli 2025.)
De grootste vervuilers: oude kachels en open haarden
Het grootste probleem bij houtstoken is de uitstoot van fijnstof (ook afgekort als PM10 en PM2,5) en overlast door rook. Buren of omwonenden kunnen door bepaalde weersomstandigheden of slecht stookgedrag last hebben van jouw haard. Vooral oude houtkachels en open haarden zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de vervuiling. Volgens onderzoek van Milieu Centraal stoot de traditionele open haard maar liefst 28 gram PM2,5 per uur uit, terwijl een moderne EcoDesign houtkachel dit terugbrengt naar slechts 2 gram PM2,5 per uur.
De oplossing
Vervang je oude open haard of kachel voor een haard of kachel met het EcoDesign-keurmerk. Hiermee wordt de uitstoot van fijnstof flink teruggedrongen. Europese EcoDesign-wet- en regelgeving gaat over het testen van haarden en kachels door gecertificeerde testlaboratoria. Dit betekent dat alle kachels of haarden die na 1 januari 2021 gemaakt worden, voorzien moeten zijn van het EcoDesign-keurmerk. Dit garandeert een minimaal rendement van 75% van de houtkachel met een maximale uitstoot van 40 mg fijnstof per kubieke meter. Deze nieuwe modellen zijn veel efficiënter, produceren minder rook en geven meer warmte per blok hout. Bovendien voldoen ze aan strenge Europese normen voor uitstoot, waardoor je milieuvriendelijker kunt stoken zonder in te leveren op jouw warmtecomfort.
Verantwoord stoken: zo voorkom je overlast
Zelfs met een moderne houtkachel blijft verantwoord stoken essentieel. Veel overlast ontstaat namelijk door onjuist stookgedrag en het gebruik van ongeschikt hout. Volg daarom altijd deze richtlijnen:
- Pas de Zwitserse stookmethode toe. Dit betekent dat je de houtblokken gekruist (als een Jenga-toren) opbouwt en het hout van bovenaf aansteekt, waardoor het vuur rustiger opbrandt en er minder rookontwikkeling is. Lees hier meer over de Zwitserse stookmethode.
- Gebruik droog, onbehandeld en gekloofd hout. Nat hout zorgt voor veel rook en vervuiling, terwijl droog hout efficiënter brandt en minder fijnstof produceert. Gooi daarnaast ook geen afval of geverfd hout in de kachel, ook hierdoor komen giftige stoffen vrij.
- Zorg voor voldoende ventilatie. Een goed trekkende schoorsteen en verse lucht voorkomen onvolledige verbranding. Zorg er daarom voor dat je regelmatig, wij adviseren één keer per jaar, je schoorsteen laat vegen.
Weersomstandigheden en het stookalert
Naast het gebruik van het juiste haardhout en de juiste methode is het ook heel belangrijk om op de weersomstandigheden te letten wanneer je van plan bent je haard aan te steken. Als er namelijk te weinig wind is, blijft de rook langer hangen en kan dit klachten veroorzaken in je omgeving. Daarnaast is het niet verstandig om te stoken wanneer het buiten erg mistig is. Hierdoor krijgt je rookkanaal te weinig trek, waardoor je de houtkachel niet goed schoon kunt laten branden. De Nederlandse Haarden en Kachelbranche (NHK) heeft een stookalert gemaakt waarop je altijd kunt zien of het verantwoord is om je houtkachel aan te steken. Dus voordat je gaat stoken, check het stookalert voor jouw omgeving!
Onafhankelijkheid van gas en stroom
Voor sommige huishoudens speelt de wens om minder afhankelijk te zijn van gas en elektriciteit een rol bij hun verwarmingskeuzes. Een houtkachel is in dit geval de perfecte oplossing als je wilt verwarmen zonder stroom en gas, mits dit gebeurt met moderne toestellen en op een verantwoorde manier. Dit helpt huishoudens hun woning te verwarmen terwijl ze rekening houden met de geldende regels en lokale richtlijnen.
Houtkachels en lokaal beleid: wat je moet weten
Op dit moment geldt er in Nederland geen algemeen verbod op het bezit of de installatie van houtkachels die voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Wel kunnen gemeenten bij bepaalde weersomstandigheden tijdelijke stookbeperkingen instellen. Gemeentelijk beleid kan in de toekomst veranderen, en wij kunnen daarom geen garanties geven over toekomstig (lokaal) beleid. Het is daarom altijd verstandig om vooraf het stookalert van jouw gemeente te checken en verantwoord te stoken.
Kiezen voor efficiëntie en verantwoordelijkheid
Hout stoken biedt vrijheid, warmte en onafhankelijkheid. Maar om deze voordelen te behouden, moeten we allemaal verantwoordelijkheid nemen. Door te investeren in een EcoDesign houtkachel of moderne inzethaard en altijd verantwoord te stoken, draag je bij aan schonere lucht en minder overlast. Houtstook hoeft geen probleem te zijn – mits we het op de juiste manier aanpakken. Zo kunnen we allemaal nog vele jaren genieten van het authentieke, schitterende en warme houtvuur. Hieronder kun je voor meer informatie de video over de 4 pijlers voor efficiënt en veilig hout stoken bekijken.
Bent je op zoek naar meer informatie over dit onderwerp? Neem contact op of kom langs in één van onze vijf showrooms in Kampen, Hendrik-Ido-Ambacht, Mijdrecht, Veghel of Barneveld. Hier staan onze adviseurs klaar om je te adviseren over de aanschaf van een houtkachel of houthaard. Graag tot ziens!
